فخر الدين الرازي - السهروردي - الأبهري - ذوالفضائل الاخسيكتي وآخرين ( مترجم : سبزوارى )
148
چهارده رساله ( فارسى )
بيالايد و نيز اگر بسرگين گاو دود كند روزى كه باد جهد كرم و غنچه هلاك شوند . مسأله تطعيم درخت انگور بسوراخ كردن چگونه باشد . جواب تطعيم تركيب درخت بر درخت باشد و در هم پيوستن آن از عجائب صنع ايزدى است قال الله تعالى وَ زَرْعٌ وَ نَخِيلٌ صِنْوانٌ وَ غَيْرُ صِنْوانٍ يُسْقى بِماءٍ واحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلى بَعْضٍ فِي الْأُكُلِ يك قول آنست كه تركيب ميخواهد اما از اين گونه تطعيم انگور را سخت غريب است گفتم اين چنان بود كه سوراخى مجوّف در زير رز كنند آنگاه تا كى از آن رز كه نزديك باشد درين سوراخ كشد محكم و همچنان مقدار دو سال گذرد گاهگاه كنارهاى پيوند را بآهنى بخراشد تا نيك در يكديگر ملتحم شود آنگه بن آن تاك كه در سوراخ كشيده از مادرش جدا كند و آن باقى كه بر بالاى سوراخ بود از ساق اصل پارهاى ببرد بداس تيز ساده كند و گل تر بر زخم كاوى زند نيك و بگذارد تا يكى شود و اهل اين اقليم بدانند و اين طريقهاى ديگر كه مشهور بود نياورديم . مسأله تركيب درخت انگور در هيچ درخت ديگر شايد كرد يا نه . جواب از جمله سيرهاى اين صناعت يكى آنست كه هيچ درخت تركيب انگور قبول نكند مگر درخت چنار از مشاكلتى كه ميان ايشان است در چوب و برگ اگر كسى خواهد كه رز را تركيب كند بر چنارى كه نو باشد و آن بايد كه از بند دست سطبرتر نبود و تازه و با نشاط بود آن را پاره ببرد چنان كه قدر دو انگشت از زمين برداشته بود آنكه بر مثال تطعيم انگور كه ميان اهل صناعت مشهور است تركيب كند و در زير ريگ بپوشاند تا گرفته شود و برويد و گفتهاند كه چندان بار برگيرد كه وصف نشايد كرد . مسأله هيچ ممكن باشد كه از اصل رزبن خوشهاى رنگارنگ برآيد . جواب گفتهاند كه جايگاهى كه انگور مختلف باشد از سياه و سپيد و سرخ از دو بن يا سه بن مختلف تاكها با هم آوردن و بميان استخوان ساق اشتر بيرون كشيدن سخت بعد از هشت روز آنچه زيادت باشد بر بالاى استخوان ببرد مگر به قدر انگشتى كه بازگذارد و پاره گل تر بر زخمها زند و رها كند و برگها كه از زير